Inspiratie-artikelen

Ik zet je graag aan het denken. Over wie je van nature bent en welk werk daarbij past. Over wat je tegenhoudt en hoe je dat kunt overwinnen. En ik inspireer je om dat ook daadwerkelijk te doen. Dat doe ik niet alleen tijdens een coachwandeling in de natuur. Ik hou ook van schrijven. Dus schrijf ik inspiratie-artikelen. Die vind je hier, en ook in mijn boek 'Het is altijd het goede weer'. Ik ben benieuwd tot welke gedachten en stappen ze je uitnodigen. Wil je een berichtje ontvangen als er een nieuw artikel online staat en op de hoogte blijven van mijn boek? Meld je dan hier aan!

Waarom pornoperformer een zinvol beroep is

Bij zinvol werk denken we vaak aan betekenisvol werk, aan vitale banen die er echt toe doen. Toch kloppen ook mensen met die banen bij ons loopbaancoaches aan met gebrek aan zin. In de begeleiding kunnen we ons laten inspireren door pornoperformer Lina Bembe, voormalig denker des vaderlands René Gude en schrijver Peter Henk Steenhuis.

De vier Z ten

Goed werk versus vieze film
Er zijn van die beroepen waarvan we allemaal vinden dat het ‘goed werk’ is. Verpleegkundige. Begeleider van mensen met een verstandelijke beperking. Verzorger van demente ouderen. Maatschappelijk werker met autistische tieners. Allemaal dankbaar werk dat echt zin heeft. Toch wandel ik regelmatig met mensen uit de sectoren zorg en welzijn. Terwijl de zin van hun beroep boven alle twijfel verheven lijkt, zeker na de corona-uitbraak, voelen zij die zelf niet meer. Hoe kan dat?

Een heel ander voorbeeld. Een paar jaar geleden zag ik de VPRO-documentaire Vieze film. In aflevering 2 maakt film- en theatermaker Ari Deelder voor het eerst in haar leven een (feministische) pornofilm. Deelder heeft niks met porno. Ze wordt naar eigen zeggen “nog geiler van een kookprogramma”. Terwijl ze vlak voor de grote seksscène de haren van professioneel pornoperformer Lina Bembe kapt, hebben ze dit gesprek:

Ari: “Ben je zomaar ineens met porno begonnen?”
Lina: “Ja, maar ik denk ... voor mij was het heel makkelijk. Ik wist zeker dat ik het leuk zou vinden, dat ik hier goed in ben en dat dit iets is wat ik kan doen met passie en overtuiging. Ik vind het ook zinvol werk. Maar dat wil niet zeggen dat iedereen dit zomaar kan gaan doen. Het hangt er vanaf wie je bent, wat je wilt en wat je aangeboden krijgt.”

Ik viel bijna van mijn stoel.

Pornoperformer als zinvol beroep. Serieus? Dat paste op geen enkele manier bij alles wat ik tot dan toe had geleerd over zingeving in werk.

Pijlers van zinvol leven
Zingevingsvragen komen in loopbaanbegeleiding geregeld voor. En niet alleen tijdens de tweede levenshelft; de wens om werkelijk van betekenis te zijn, leeft ook sterk onder de twintigers van nu. Over wat een (werkend) leven zinvol maakt, bestaan verschillende theorieën. Psycholoog en journalist Emily Esfahani Smith ploos voor haar boek De kracht van betekenis het werk van verschillende psychologen uit die onderzocht hadden wat zin geeft aan het leven. Al samenvattend schrijft ze: “Als mensen uitleggen wat betekenis geeft aan hun leven, wijzen ze op het contact met andere mensen en ergens bij horen; ze vertellen over een motiverend doel waaraan ze hun tijd besteden; ze hebben het over het scheppen van een coherent verhaal van hun leven waardoor ze zichzelf en de wereld beter gaan begrijpen; en ze spreken over mystieke ervaringen waarin ze boven zichzelf uitstijgen.” Het zijn deze vier pijlers van een zinvol leven die ze in haar onderzoek steeds opnieuw tegenkwam: ergens bij horen, een doel hebben, verhalen vertellen en transcendentie ervaren.

Deze pijlers zijn erg nuttig wanneer mensen vastlopen in een betekenisloze loopbaan. Zeg maar de mensen met werk dat niet op de lijst van vitale en cruciale beroepen staat, waarover cabaretier Pieter Derks aan het begin van onze intelligente lockdown zo’n treffende radiocolumn maakte: “Ik heb niemand horen stilstaan bij wat die lijst met cruciale beroepen óók betekent: dat miljoenen Nederlanders te horen hebben gekregen dat ze zinloos werk doen. Sta je niet op de lijst, dan kun je ervan uitgaan dat je een nutteloos beroep hebt. Dat moet als een mokerslag zijn binnengekomen bij heel veel mensen. Je hebt jarenlang Excel-sheets gemaakt alsof je leven ervan afhing, en nu blijkt dat helemaal niemands leven ervan afhing. Dat je net zo goed je snotjes op formaat had kunnen sorteren, de pixels van je beeldscherm had kunnen tellen, had kunnen kijken hoe vaak je tussen de koffie- en de lunchpauze met de lift van de kelder helemaal naar boven kon en weer terug, [...] het had allemaal hetzelfde resultaat gehad: helemaal niks.”

Deze mensen vertellen in intakes vaak dat ze het gevoel hebben dat hun werk er niet toe doet, dat ze niet echt iets bijdragen. “Lucht verplaatsen”, noemde een marketingmedewerker zijn werk ooit. Hij wilde liever echt iets voor mensen betekenen en switchte naar sociaal werk. Derks raadt zijn luisteraars uit eigen ervaring ook aan “om eens na te denken over een beroep waar je applaus voor krijgt.” Mensen in zorg en welzijn kregen dat applaus de afgelopen maanden veelvuldig en betekenen al hun hele loopbaan echt iets voor anderen. Dus daar zou hun gemis aan zin niet in kunnen zitten. Natuurlijk zijn er de werkdruk, de regeldruk en het gebrek aan inmiddels vooral geldelijke waardering. Maar dat verklaart lang niet altijd waarom mensen in zinvolle beroepen zelf die zin niet meer voelen. Laat staan dat het verklaart dat een porno performer haar beroep wél zinvol vindt.

De vier Z-ten van René Gude
Voormalig Denker des Vaderlands René Gude heeft zo zijn eigen kijk op werk en zingeving. Peter Henk Steenhuis heeft die na Gudes overlijden opgetekend in het boek Werk verZetten. Gude onderscheidde vier betekenissen van zin: het zinvolle, het zinrijke, het zintuiglijke en het zinnelijke. Zijn vier ‘Z-ten’ geven een wezenlijk andere kijk op werk en zingeving en kunnen op een verrassende manier uitkomst bieden aan zinzoekers met - op het oog - zinvolle en betekenisvolle beroepen.

Het zinvolle: doelen
Gudes definitie van zinvol werk is nog in lijn met het onderzoek van Esfahani Smith over zingeving: hij noemde werk zinvol wanneer je er louter zinvolle doelen mee voor ogen hebt en wanneer je achter de doelen van je werk staat. Woorden als drijfveren en motivatie horen hierbij. Alleen: wat jij als zinvol ervaart om te doen, kan voor iemand anders niet vervullend zijn, niet bij haar of zijn drijfveren passen. Jezelf in een baan proberen te proppen omdat-ie volgens de heersende norm zo zinvol is, is niet de sleutel naar betekenisvol werk. Wat wij met onze loopbaanbegeleiding doen, is coachees laten ontdekken wat voor hen persoonlijk zinvol is. En wat dat is, kan ook nog eens veranderen met de jaren.

Pornoperformer Bembe haalt blijkbaar zin uit een heel ander type werk dan vele anderen. En ze had het lef om daarvoor te kiezen toen dit op haar pad kwam. Mogelijk is dat wat coachees uit zorg en welzijn ooit zinvol vonden, in de loop van hun leven veranderd en hebben ze wat van Lina’s lef nodig om opnieuw te kiezen. Bovendien kan het toegenomen administratieve werk aanvoelen als werk dat het werkelijke doel in de weg staat.

Het zinrijke: volzinnen
Ook aan het zinrijke besteden we in onze begeleiding vaak wel aandacht. Het zinrijke gaat erover dat je in volzinnen kunt verwoorden wat je doet. Aan jezelf en aan anderen. Het lijkt op Esfahani Smiths ‘verhalen vertellen’: elevator pitches en persoonlijke missies zijn bekende, loopbaangerelateerde voorbeelden. Het zit ‘m echter niet alleen in het vinden en uitspreken van de woorden. “Ik help vrouwen zoals ik met alledaagse problemen” klinkt alleen zinrijk als je de zin van de woorden zelf voelt. Je kunt dat zien aan mensen wanneer ze zoiets zeggen. Zoals aan Lina toen ze Ari over haar werk vertelde. Ook dit toetsen we bij onze coachees al tijdens de intake; je hoort zo of de zin uit iemands verhaal is.

Het zintuigelijke: het schone
Met zijn overtuiging dat ook het ‘schone’ meetelt, het zintuiglijke, begint Gude wezenlijk af te wijken van de meest gangbare theorieën over zinvol werk. Hij stelt dat het belangrijk is hoe je werkomgeving eruit ziet, dat je zintuigen geprikkeld worden met muziek of kunst of ander schoons. Dat het er fijn stil is, lekker ruikt of dat de muren mooie kleuren hebben. Ook dat draagt volgens Gude allemaal bij aan zin. Hier zie je dat veel werkomgevingen de mist in gaan. Veel zorginstellingen, maar ook kantoortuinen en overheidsgebouwen zijn nou niet bepaald een streling voor de zintuigen. Nu kun je je afvragen of een porno set altijd mooi is. In het geval van Lina Bembe deed regisseur Ari Deelder er alles aan om haar zo mooi mogelijk te stylen en ze had veel aandacht besteed aan de inrichting van de slaapkamer waar de slotscène zich afspeelde. Steenhuis reikt ons een aantal passende vragen aan: Hoe mooi is het gebouw waarin je nu werkt? Wat vind je dé drie verschillen tussen een geestdodende en een inspirerende werkomgeving? En een fijne in-beweging-zettende vraag: Welke verandering van je werkomgeving zou ervoor zorgen dat je nog meer zin in je werk krijgt?

Het zinnelijke: lust en lijf
En dan de meest verrassende Z: het zinnelijke. Voor Gude is dit zelfs de eerste Z, Steenhuis begint zijn boek er ook mee. Met het zinnelijke bedoelt Gude het lichamelijke, het lustvolle, het lijfelijke. Want zin hebben, dat voel je in je lijf. “Lust is de vitale bron, zonder trek gebeurt er niets,” zegt hij. Dit is best een lastig onderwerp. We voelen ons meer op ons gemak met verwante woorden als energie, flow, vitaliteit en passie. Dit herkent ook Steenhuis, die de afgelopen jaren tientallen lezingen heeft gegeven over de vier Z-ten van Gude: “In discussies na afloop van mijn lezingen bleef het lichamelijke in eerste instantie telkens onderbelicht, maar aan het einde van de middag of avond sprak iedereen juist daarover, alsof men een ontdekking had gedaan maar aanvankelijk te beschroomd was erover te spreken.” Beschroomd of niet: “Ook het daadwerkelijke lijfelijke draagt bij aan met hoeveel zin je aan het werk bent”, zegt Gude.

Het lijfelijke van een zorgberoep bestaat uit tillen, prikken en billen vegen. Niet bepaald lustvol. Dan heeft Bembe het beter voor elkaar. Ze heeft seks met een aantrekkelijke man, met een orgasme aan het slot... Nu ambiëren de meesten van onze coachees geen loopbaan als porno performer. Het beroep komt ook niet voor in Annet Brinkhuis’ Beroepenschatkist. En dagelijks een portie seks op de werkvloer lijkt me ook niet helemaal de bedoeling. Gelukkig kent het zinnelijke veel meer vormen. Echt goede koffie op het werk, bijvoorbeeld. De streling van zonlicht op mijn huid tijdens een coachwandeling. Een lekkere lunch. Contactspelletjes met autistische peuters. Ik heb eens iemand begeleid die als vrijwilliger in een hospice werkte. Ze was ook masseur en haar patiënten en soms ook hun partners konden echt genieten van haar handmassages. Net als zijzelf. En nee, daar is niks seksueels aan. Dit zinnelijke onderdeel van haar werk gaf haar vrijwilligerswerk mede betekenis.

Het zinnelijke aspect van ons eigen werk
Voor Lina Bembe lijken alle vier de Z-ten terug te komen in haar werk, op een manier die bij haar past. Die manier hoeft anderen niet te passen, maar kan coachees wel inspireren en uitnodigen hun werkende leven zo vorm te geven dat ze op alle fronten de zin ervan voelen. Het is voor ons de kunst om over onze eigen schroom heen te stappen, zodat we onze coachees de ruimte bieden om met name over het zinnelijke vrijuit te praten. En misschien raken we die schroom wel het gemakkelijkst kwijt wanneer we eerst het zinnelijke aspect van ons eigen werk onder de loep nemen. Wanneer ik met die ogen naar mijn eigen praktijk kijk, realiseer ik me dat ik erg kan genieten van een lekkere lunch tussen twee coachwandelingen door en dat ik chagrijnig kan worden wanneer ik daar geen tijd voor inplan. Dat een speciaal zachtgevoerde winterwandelbroek mijn benen lekker warm houdt en ik, doordat mijn benen lekker aanvoelen, mijn aandacht beter bij de coachee kan houden. En ik leer ervan dat ik mijn groepstrainingen in de herfst en winter voortaan binnen wil afsluiten, met een heerlijke mok warme chocolademelk met slagroom.

Lina Bembe, René Gude en Peter Henk Steenhuis laten ons inzien dat voor zingevend werken niet alleen zinvolle doelen en zinrijke elevator pitches belangrijk zijn. Een coachee die op zoek is naar zingevend werk heeft ook baat bij het onderzoeken van zintuiglijke en zinnelijke aspecten. We mogen onze coachees een veilige ruimte bieden waarin woorden als mooi, lekker, genieten en heerlijk vrijelijk over de tong kunnen gaan. Of een coachee nu verpleegkundige, verzorgende, welzijnswerker, pedagogisch begeleider of porno performer is.

 Referenties

 

Dit artikel verscheen eerder in LoopbaanVisie, augustus 2020, thema Zingeving

Zoek je meer zin in je werk of in je leven? Coaching in de natuur werkt! Wandelen in het bos of op de hei met een professionele coach brengt je inzichten over je baan, work-life-balance of persoonlijke ontwikkeling die je in je eentje, of zittend op een stoel niet opdoet. Mijn kennismakingswandelingen in het Pagnevaartbos in Hoeven, West-Brabant, zijn gratis.

 

KnopContact

Voorkant kaft Het is altijd het goede weer 18 mei 2017 01Wil je meer lezen over leven en werken vanuit je natuur? Lees dan mijn boek Het is altijd het goede weer. Vol inspiratie en inzichten op weg naar werk dat past bij wie je van nature bent!

 

Naar alle inspiratie-artikelen >>

Meer informatie

Wandelprogramma's
Wil je meer weten over loopbaancoaching in de natuur? Bekijk dan mijn wandelprogramma's.

Gratis kennismakingswandeling
Wil je ook ervaren hoe verhelderend en inspirerend loopbaancoaching in de natuur is? Neem contact met mij op voor een gratis kennismakingswandeling.

Stuur mij gratis inspiratie!

Wil je elke drie weken gratis inspiratie in je mailbox? Dat kan! Laat dan hier je naam en mailadres achter:

 
 
 
 Alles ingevuld? Druk op enter!